ጉድኣት ሓርጭ ካካዎ ኣብ ኣካላት ወዲ ሰብ

ሓርጭ ካካዎ ንባዕሉ ኣብ ኣካላት ወዲ ሰብ ቀጥታዊ ጉድኣት የብሉን፣ እንተኾነ ግን ካብ መጠን ንላዕሊ ምውሳድ ንጥዕና ሓደጋ ከስዕብ ይኽእል እዩ። ልዑል ጽጉብ ስብሒ ዝሓዘ ኮይኑ፡ ነዊሕ-ካብ መጠን ንላዕሊ ምውሳድ ካብ መጠን ንላዕሊ ምውሳድ ጾር ልብን ስርዓተ ደምን ክውስኽ ይኽእል። ብተወሳኺ ኣብ ገለ ዝተመስርሑ መግብታት ዝውሰኹ ሽኮር ወይ ትራንስ ስብሒ ኣሲዳት (ከም መተካእታ ሓርጭ ካካዎ) ነቲ ጉድኣት ዝያዳ ከዕብዮ እዩ። ምኽንያታዊ ምቁጽጻር ምውሳድ እቲ ቁልፊ እዩ።

1. ኣቃውማን ሳዕቤናት ጥዕናን ሓርጭ ካካዎ .
ሓርጭ ካካዎ ካብ ፍረ ካካዎ ዝተቐድሐ ተፈጥሮኣዊ ስብሒ ተኽሊ ኮይኑ፡ ቀንዲ ኣካላቱ ድማ ጽጉብ ስብሒ ኣሲድ (ኣስታት 60%)ን ሞኖኣንሳቸረተድ ፋቲ ኣሲድን (ኣስታት 35%) እዮም። ዋላ’ኳ እቲ ጽጉብ ትሕዝቶ ስብሒ ካብቲ ናይ እንስሳታት ስብሒ ዝወሓደ እንተኾነ (ከም ጨንፈር ዝኣመሰለ)፡ ነዊሕ-TERM ካብ መጠን ንላዕሊ ምውሳድ ገና ትሑት-density lipoprotein cholesterol (LDL) ክውስኽን ንሓደጋ ኣርተሪዮስክሌክለሮሲስ፡ ሕማም ልቢ ወዘተ ክውስኽን ይኽእል።
ብተወሳኺ፡ ሓርጭ ካካዎ ንባዕሉ ትራንስ ፋቲ ኣሲድ ኣይሕዝን እዩ፡ እንተኾነ ግን ገለ ርካሽ ቸኮሌት ወይ ዝተመስርሐ መግቢ ብመተካእታ ሓርጭ ካካዎ (ሃይድሮጅን ዘለዎ ዘይቲ ​​ኣሕምልቲ) ክቕየር ይኽእል። እዞም ቀመማት ትራንስ ስብሒ ዝሓዙ ኮይኖም ንክብሪ ስርዓተ ልብን ስርዓተ ደምን ዝያዳ ጎዳእቲ እዮም።

2. ካብ መጠን ንላዕሊ ምውሳድ ክመጽእ ዝኽእል ሓደጋታት
1) ካብ መጠን ንላዕሊ ካሎሪ ናብ ስብሒ ይመርሕ .
ካሎሪ ሓርጭ ካካዎ ኣስታት 899 ኪሎ ካሎሪ/100 ግ ኮይኑ፡ ካብ መጠን ንላዕሊ ምውሳድ ብቐሊሉ ናብ ልዕሊ ዓቐን ካሎሪ ከስዕብ ይኽእል። ልዑል-ናይ ሽኮር ቸኮሌት፣ ምቁር መግቢ ወዘተ ኣብ ሓደ እዋን እንተተላዕለ፣ ክብደት ሰብነት ክውስኽን ምውህላል ስብሕን ከስዕብ ይኽእል።

2) ናይ ሽኮርን መተቦሊክን ፀገማት .
ኣብ ዕዳጋ ዝርከብ ሓርጭ ካካዎ (ከም ቸኮሌት) ዝሓዙ መግብታት መብዛሕትኡ ግዜ ብዙሕ ሽኮር ይውስኹ። ነዊሕ-ልዑል መጠን ሽኮር ግዜ ግዜ ንኢንሱሊን ምጽዋር፣ ዓይነት 2 ሕማም ሽኮር ከለዓዕልን ዕድመ ምድፋእ ቆርበት ከቀላጥፍን ይኽእል።

3) ጾር ምሕቃቕ መግቢ .
ገለ ሰባት ንልዑል-ስብሕቲ መግብታት ተሃዋሲ ኮይኖም ከም ምንፋሕን ተምላስን ዝኣመሰሉ ምልክታት ምሕቃቕ መግቢ ከጋጥሞም ይኽእል። ህጻናት ወይ ድኹም ናይ መዓንጣ ስራሕ ዘለዎም ዝያዳ ጥንቁቓት ክኾኑ ኣለዎም።

3. ምኽንያታዊ ናይ ምቕባል ለበዋታት
1) መዓልታዊ ምቁጽጻር
ጥዑያት ሰባት 20%-30% ካብ ጠቕላላ ካሎሪ ኣብ መዓልቲ ክወስዱ ይምከር። ከም ኣብነት መዓልታዊ 1800 kcal ኣመጋግባ ብምውሳድ፡ ጠቕላላ መጠን ስብሒ ኣስታት 40-60 ግራም ኮይኑ፡ ካብዚ ጽጉብ ስብሒ ካብ 14 ግራም ኣይሓልፍን። ንእሽቶ ቁራጽ ጸሊም ቸኮሌት (ኣስታት 10 ግራም ሓርጭ ካካዎ) መብዛሕትኡ ግዜ ካብቲ መለክዒ ኣይሓልፍን እዩ።

2) ንልዑል-ፍርያት ጽሬት ቀዳምነት ምሃብ
ጸሊም ቸኮሌት (ካብ 70% ዝዓቢ ወይ ማዕረ ዝኾነ ትሕዝቶ ካካዎ) ውሑድ ሽኮርን ጸረ-ኦክስጅንን (ከም ፖሊፊኖል) ዝሓዘ እዩ። ማእከላይ ሃልኪ ንጥዕና ልብን ስርዓተ ደምን ጠቓሚ ክኸውን ይኽእል። መተካእታ ሓርጭ ካካዎ ወይ ብዙሕ ተወሳኺ ሽኮር ዝሓዙ ዝተመስርሑ መግብታት ምውጋድ።

3) ፍሉያት ጉጅለታት ኣቓልቦ ክህቡ ኣለዎም .
ሕሙማት ልብን ስርዓተ ደምን ሕሙማትን ስብሓት ዘለዎም ሰባትን ብጥብቂ ክድረት ኣለዎም፤ ነፍሰጾራትን ህጻናትን ካካዎ ሓርጭ መተካእታ ዝሓዙ ትሑት ፍርያት ካብ ምውሳድ ክቑጠቡ ይግባእ።

4. ጽማቕ .
ሓርጭ ካካዎ ንባዕሉ "ጉድኣት ዝመልኦ ንጥረ ነገር" ኣይኮነን። ሓደጋታቱ ብቐንዱ ምስ ኣመጋግባ፣ ኣገባብ ምምስራሕን ምትእስሳር ዘለዎም ቀመማትን ዝተኣሳሰር እዩ። ኣብ መዓልታዊ ኣመጋግባኻ ተፈጥሮኣዊ ሓርጭ ካካዎ ንምምራጽ ኣቓልቦ ምሃብ፣ ነቲ ኣመጋግባ ተቖፃፀረ፣ ከምኡ እውን ነቲ ሓፈሻዊ ብዝሒ ናይ ልዑል-ሓፈሻዊ ብዝሒ ልዑል-ስብሕቲ መግቢታት ከይህልወካ ከጉድል ዝኽእል ሓደጋታት ንኸይፍጠር።